نظرسنجی

درمان پوسیدگی عمیق:

سؤال - در هر سه مورد ذیل – در صورت ایجاد درد پس از ترمیمِ تاج – دندان باید درمان‌ریشه شده، مجددا ترمیم انجام گیرد؛ هزینه‌ی ترمیم بار اول (ضمن برداشت زمان‌بر و محتاطانه‌ی پوسیدگی و انجام کف‌بندی) با کیست؟ پاسخ پیشنهادیِ نویسنده، در قسمت حل اختلاف درمنوی خدمات من موجود است.

کیس اول: هنگامی که پوسیدگی دندان به پالپ می‌رسد، ممکن است وضعیِتِ دندان از نظر پاتولوژیک "پالپیت غیرقابل برگشت" باشد، در حالی‌که بدون علامت است (.Asgary – ۲۰۱۷ Santos,et al -۲۰۲۱ Berman,et al – ۲۰۲۱- P.۲۵۴ eBook Ed). بهترین معیارِ دندا‌ن‌پزشک برای تعیین عمقِ پوسیدگی رادیوگرافی بایت‌وینگ است. معمولاً اگر – در رادیوگرافی پوسیدگی به پالپ نرسیده باشد، نتیجه می‌گیریم "این دندان بدون درمان‌ریشه به ترمیمِ ساده پاسخ خواهد داد" و اگر بعد از تخلیه‌ی پوسیدگی (توسط هم‌کاران) درمان ریشه لازم آید، ممکن است قضاوت کنیم که "در برداشت نسجِ دندان زیاده‌روی شده و افسوس خواهیم خورد که – در پروسه‌ی درمان – رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای صورت نگرفته است". فراموش می‌کنیم که رادیوگرافی تصویری دوبعدی از یک جسم سه‌بعدی است (Louis H. Berman,et al – ۲۰۲۱- P.۲۳۵ eBook Ed.) و ممکن است یک شاخکِ پالپ هم‌جوارِ پوسیدگی باشد و به علت ضخامتِ دنتینِ سالمِ اطراف‌اش در رادیوگرافی دیده نشود. و از آن مهم‌تر؛ نادیده می‌گیریم که در رادیوگرافی باید ۳۰ تا ۴۰% بافت مینرالیزه تخریب شده باشد تا رادیولوسنسی به چشم آید . یعنی محتمل است که پوسیدگی به پالپ رسیده باشد ولی در رادیوگرافی اصلا دیده نشود و فاصله بین پالپ و پوسیدگی محرز به نظر آید. عاقلانه است که دراین گونه موارد، به رادیوگرافی اعتماد نکرده و – پس از تخلیه‌ی پوسیدگی – درمورد اکسپوژرِ پالپ اظهارِ نظر کنیم. بر صاحب نظران پوشیده نیست که تخیله‌ی پوسیدگی که با چشمِ – اغلب غیرمسلح – انجام می‌گیرد، با مفهوم پاتولوژیک پوسیدگی که زیر میکروسکوپ (در لام گراند سکشن) دیده می‌شود، متفاوت است. مگر این‌که، هنگام برداشِتِ پوسیدگی از ابزارهای پیش‌رفته مانند رنگ‌های آشکارگرِ پوسیدگی یا میکروسکوپ استفاده گردد (ثابتی و پری‌رخ- پانزده‌امین کنگره اندودنتیست‌های ایران- ۲۰۲۲)؛ چیزی که در کلینیک‌ها و مطب‌های دندان‌پزشکان عمومی به ندرت مهیاست. متاسفانه ممکن است، پوسیدگی را کامل برداریم اما یک میکرواکسپوژر (شاخکِ پالپیِ نازکی که در دنتینِ سالم محاط است) از چشم دور بماند. الغرض؛ مواردی خواهند بود که - با وجوِدِ دقِتِ زیاِدِ چشمِ غیرمسلح - پوسیدگی درجوار پالپ باشد و درنتیجه – طبق تعریف – با پالپیت غیرقابل برگشت مواجه باشیم. در این‌گونه موارد چاره‌ای نیست جز این که پس از ترمیم (یا ترمیم موقت) ضمن پیگیریِ علایم – درصورِتِ وجوِدِ درد - پالپیت غیرِقابل برگشت را تشخیص دهیم و درمانِ ریشه انجام گردد .(۲۰۱۴-F. Schwendicke& Stolpe,M ) پس از انجام درمان‌ریشه، تاج دندان باید مجددا ترمیم شود؛ هزینه‌ی این ترمیمِ مجدد به عهده‌ی کیست؟در هرصورت هزینه با دندان‌پزشک است.در صورت اخذ رضایت و برائت – قبل از کار – هزینه به عهده‌ی بیمار است.در هر صورت هزینه با بیمار است.

کیس دوم : وقتی ضخامِتِ عاجِ باقی‌مانده روی پالپ کمتر و کمتر می‌شود، نفوذپذیریِ توبول‌های عاجی (Reparative Dentine) افزایش می‌یابد (۲۰۲۱ –Louis H. Berman,et al P.۱۸۳۵ eBook Ed.). این دنتینِ نفوذپذیر مَحملی است برای راه‌یافتنِ محصولات، محصولاِتِ جانبیِ، و حتی خوِدِ باکتری‌ها – از نشتی ترمیمِ قدیمی – به داخل پالپ؛ که "قادر است بدون اکسپوزِ پوسیدگی، پالپیِتِ غیرقابل برگشت ایجاد کند" (Louis H. Berman,et al – ۲۰۲۱- P.۲۵۴ eBook Ed.). دندان‌پزشک در مواجهه با دندانِ دردناک، ترمیم نامناسب قبلی را – که نزدیک پالپ بوده – تخلیه کرده با عاجِ سالم مواجه می‌شود که اکسپوژر در آن موجود نیست. با خود می‌اندیشد "شاید این درد از دندان دیگری بوده، شاید بیمار در گزارشِ درد اغراق کرده، و شاید این پالپیت قابلِ برگشت باشد". وجدان‌اش به بازکردنِ پالپ رضا نمی‌دهد؛ دندان را ترمیم کرده، بیمار را مرخص می‌نماید. پس از رفعِ بی‌حسی (در راه منزل) درِدِ بیمار مجدداً – با شدتِ بیشتر – برمی‌گردد. پیداست که نباید تحمل درد را به بیمار تحمیل کرد؛ پس هر چه زودتر درمان ریشه انجام گرفته و تاج دندان دوباره ترمیم لازم دارد. هزینه‌ی این ترمیم مجدد با کیست؟در هرصورت هزینه با دندان‌پزشک است.در صورت اخذ رضایت و برائت – قبل از کار – هزینه به عهده‌ی بیمار است.در هر صورت هزینه با بیمار است.

کیس سوم : پالپِ نکروتیک اغلِبِ اوقات درد ندارد (Louis H Berman,et al – ۲۰۲۱- PP.۲۵۴,۲۵۵ eBook Ed.). بیمار بدون علامت مراجعه می‌کند. می‌گوید؛ "دندان‌ام خراب است ولی به عصب نرسیده – چون دردی ندارم". یا رادیوگرافی موجود نیست، یا گرافی بایت‌وینگ موجود است که قابلیتِ بررسیِ تغییراتِ رادیوگرافیکِ اطراِفِ آپکس را ندارد، یا در گرافی پری‌اپیکال در ناحیه‌ی اطراف آپکس تغییرات رادیوگرافیک دیده نمی‌شود. نبودِ تغییرات رادیوگرافیک اطراف آپکس دلیلِ عدمِ وجودِ نکروزِ پالپ نیست. گاهی ضایعه‌ی پری‌اپیکال وجود دارد ولی چون به استخوان کورتیکال نرسیده است، در رادیوگرافی دیده نمی‌شود و یا ضایعه داخل استخوان اسفنجی به دلیل ضخامت استخوان کورتیکال در رادیوگرافی دیده نمی‌شود (Louis H. Berman,et al – ۲۰۲۱- P.۲۳۶ eBook Ed.). این امکان وجود دارد که پالپ نکروز باشد، دندان بدون علامت باشد، و در اطراف آپکس هم – به دلیلِ کمبودِ میزانِ دِکلسیفیکاسیون – رادیولوسنسی دیده نشود. شاید اصلا هنوز ضایعه‌ای تشکیل نشده باشد. دندان‌پزشک - به تقاضای بیمار یا ... - اقدام به ترمیمِ تاجِ دندان کرده و با احتیاطِ کامل از نواحیِ اطراِفِ پالپ عبور می‌کند و شاید مقداری از پوسیدگی را عمداً باقی بگذارد (مبادا، پالپِ دندان باز شود)؛ کف‌بندیِ مناسب قرار داده، دندان را ترمیم می‌کند. گاهی اوقات دندان پزشک خوش‌شانس است و نکروز بدون علامت ادامه می‌یابد (Louis H. Berman,et al – ۲۰۲۱- P.۲۵۵ eBook Ed.)؛ ولی، گاهی اوضاع متفاوت است. رونِدِ پاتولوژیِ پالپ و پری‌اپیکال طوری پیش می‌رود که، درد – پس از کارِ ترمیم – شروع می‌شود. بیمار می‌گوید "حتما فلانی خوب کار نکرده که دندان‌ام درد گرفته". اگر هم بفهمد که دندان – از قبل – درمانِ ریشه نیاز داشته، ناراحت‌تر می‌شود که "چرا دکتر به حرف من گوش داد؟ ". در هر صورت درمان ریشه ضروری است و پس از آن باید تاج دندان دوباره ترمیم گردد؛ هزینه‌ی این ترمیم مجدد با کیست؟در هرصورت هزینه با دندان‌پزشک است.در صورت اخذ رضایت و برائت – قبل از کار – هزینه به عهده‌ی بیمار است.در هر صورت هزینه با بیمار است.

منابع:

Asgary, S.; Eghbal, M.J.; Bagheban, A.A. Long-term outcomes of pulpotomy in permanent teeth with irreversible pulpitis: A multi-center randomized controlled trial. Am. J. Dent. ۲۰۱۷, ۳۰,

Louis H. Berman et al,. 2021 eBook Ed, Cohen’s Pathways of the Pulp – ۲۰۲۱.۱۵۱–۱۵۵. [PubMed]

Santos, J.M.; Pereira, J.F.; Marques, A.; Sequeira, D.B Friedman, S. Vital Pulp Therapy In Permanent Mature Posterior Teeth with Symptomatic Irreversible Pulpitis: A Systematic Review of Treatment Outcomes. Medicina ۲۰۲۱, ۵۷, ۵۷۳. https://doi.org/10.3390/ medicina57060573

Schwendicke,F& Stolpe, M. Direct Pulp Capping after a Carious Exposure Versus Root Canal Treatment: A Cost-effectiveness Analysis 2014 JOE 2014 VOLUME 40, ISSUE 11, P1764-1770, NOVEMBER 01

برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

آخرین بروزرسانی در تاریخ ۴/۰۶/۲۰

بازدیدها: ۱۷۰

نظرسنجی

درمان پوسیدگی عمیق:

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

درباره دنداپزشک

دسترسی آسان

خدمات من

ارتباط با ما